DEVA Partili Ekmen’den Mersin’de kahverengi kokarca alarmı için soru önergesi
30.10.2025
DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve Mersin
Milletvekili Mehmet Emin Ekmen, kahverengi kokarca (Halyomorpha halys)
zararlısının Mersin’deki varlığına ilişkin iddiaları Türkiye Büyük Millet
Meclisi gündemine taşıdı. Ekmen, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın
yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde özellikle narenciye, domates,
üzüm, zeytin ve muz gibi Mersin’in önde gelen tarım ürünlerinde ciddi kayıplara
yol açabileceği belirtilen kahverengi kokarca tehdidinin, sadece yerel değil
ulusal tarımsal ekonomi açısından da kritik bir risk oluşturduğuna dikkat
çekti.
Kahverengi kokarca hem tarımı hem yaşamı tehdit ediyor
Kahverengi kokarcanın birçok üründe kalite ve verim
kaybına yol açtığını hatırlatan Ekmen, “Kahverengi kokarca anavatanı Asya olan,
istilacı özellikler taşıyan ve özellikle meyve – sebze üretimi üzerinde ciddi
zararlar oluşturan bir tarımsal zararlıdır. 1990’lı yıllarda Amerika’da,
2000’li yıllarda Avrupa’da yaygınlaşmış; Türkiye’de ise ilk kez 2017 yılında
Artvin ve İstanbul çevresinde tespit edilmiştir. Tarım ve Orman Bakanlığının
açıklamalarına göre bu tür, fındık, elma, armut, şeftali, narenciye, domates,
biber ve mısır gibi birçok stratejik üründe kalite ve verim kayıplarına neden
olmaktadır. Kahverengi kokarca hem tarımsal zarara hem de insan yerleşimlerinde
ciddi rahatsızlıklara yol açabilmektedir. Özellikle sonbaharda ev, depo, okul,
sağlık tesisi gibi yapıların içine girerek barınan bu böcek, koku yayma
özelliği nedeniyle halk sağlığını ve yaşam konforunu da olumsuz
etkileyebilmektedir” dedi.
Kahverengi kokarca Mersin tarımını tehdit ediyor
Zararlının Mersin’de hızla yayıldığına dair haberlerin
kamuoyuna yansıdığını belirten Ekmen, “2024 yılı sonu ve 2025 yılı başında
Güney Gazetesi’nde, İmece Gazetesi’nde haberleştirilen ve Yüksel Haber
sitesinde Hediye Eroğlu’nun imzasıyla yayınlanan haberde Mersin’de kahverengi
kokarca alarmı verildiğine dair bilgiler yaygınlaşmıştır. Mersin İl Tarım ve
Orman Müdürlüğünün konuya ilişkin takip başlattığı ve bazı bölgelerde tuzaklama
ve gözlem çalışmaları yaptığı iddia edilmiştir. Ancak konunun resmi verilere
dayalı durumu, ilçelere göre yayılım haritası, popülasyon yoğunluğu, zararın
tarımsal ölçekteki etkisi, alınan önlemler ve uygulanan pestisitlerin türleri
gibi bilgiler kamuoyuna açık biçimde sunulmamıştır. Mersin; tarımsal üretim
açısından narenciye, domates, üzüm, zeytin, muz gibi yüksek katma değerli
ürünlerin üretim merkezidir. Bu ürünlerin tamamı kahverengi kokarcanın
potansiyel hedefleri arasındadır. Ayrıca bölge, örtü altı üretim açısından
Türkiye’nin önemli merkezlerinden biridir. Bu nedenle söz konusu zararlının
Mersin’deki varlığı, sadece yerel değil, ulusal tarımsal ekonomi açısından da
kritik bir risk taşımaktadır” ifadelerini kullandı.
Kahverengi kokarca tehdidi için Mersin’de eylem planı
şart
Kahverengi kokarcanın yalnızca tarımsal üretimi değil,
aynı zamanda insan yerleşimlerinde de rahatsızlık yarattığını vurgulayan Ekmen,
“Kahverengi kokarca ile mücadelede geç kalındığında hem kimyasal mücadele
maliyetlerinin arttığı hem de biyolojik çeşitliliğin zarar gördüğü bilimsel
literatürle sabittir. Avrupa Birliği ülkelerinde bu zararlıya karşı entegre
zararlı yönetimi temel alınmakta, biyolojik mücadele yöntemleri teşvik
edilmektedir. Türkiye’nin bu konuda nasıl bir strateji izlediği, hangi
bölgelerde hangi sonuçlara ulaşıldığı kamuoyunca bilinmemektedir. Tüm bu
nedenlerle, Mersin özelinde kahverengi kokarca ile ilgili tespitler, mücadele
yöntemleri, halk sağlığı etkileri, çiftçi bilgilendirme faaliyetleri ve
kurumsal koordinasyon mekanizmaları hakkında bilgi edinilmesi ve kamuoyuna
şeffaf biçimde sunulması gerekmektedir” açıklamasında bulundu.
2024 ve 2025 yıllarında Mersin genelinde kahverengi
kokarca zararlısı tespit edilmiş midir?
Ekmen, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın
yanıtlaması istemiyle şu soruları yöneltti:
1. 2024 ve 2025 yılları itibarıyla Mersin ili genelinde
kahverengi kokarca (Halyomorpha halys) zararlısının tespiti yapılmış mıdır?
Yapıldıysa, hangi ilçelerde, ne yoğunlukta ve hangi bitki türlerinde
görülmüştür?
2. Mersin’de bu zararlıya karşı il ve ilçe tarım
müdürlükleri tarafından tuzaklama, popülasyon takibi veya biyolojik mücadele
uygulamaları yapılmış mıdır? Yapıldıysa, hangi yöntemlerle ve ne kapsamda
yürütülmüştür?
3. Kahverengi kokarcanın zarar verdiği tarım ürünleriyle
ilgili olarak Mersin’de 2024 ve 2025 sezonlarında oluşan verim ve kalite
kayıpları belirlenmiş midir? Çiftçilerin uğradığı zarar hakkında bir ekonomik
etki analizi yapılmış mıdır?
4. Mersin’de bu zararlı nedeniyle oluşan zararlar Tarım
Sigortaları Havuzu (TARSİM) kapsamında değerlendirilmiş midir? Çiftçilerin bu
konuda destek alabilmeleri için hangi koşullar gereklidir?
5. Kahverengi kokarca ile mücadelede kimyasal mücadele
dışında biyoteknik veya biyolojik mücadele yöntemlerine dair herhangi bir pilot
proje veya yaygınlaştırma faaliyeti yürütülmekte midir?
6. Tarım Bakanlığının bu zararlıya karşı erken uyarı
sistemi geliştirme veya mobil uygulama tabanlı bildirim sistemi kurma yönünde
bir çalışması bulunmakta mıdır?
7. Mersin’de çiftçilerin, ziraat odalarının veya
kooperatiflerin konu hakkında bilgilendirilmesine dönük kaç eğitim veya saha bilgilendirme
faaliyeti düzenlenmiştir?