EKMEN: Ceza infaz kurumları engelli bireyler için erişilebilir olmalı
05.05.2026
BASIN BÜLTENİ 05.05.2026
EKMEN:
Ceza infaz kurumları engelli bireyler için erişilebilir olmalı
DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı
ve Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen, engelli avukatların ceza infaz
kurumlarına girişten itibaren karşılaştıkları fiziki ve teknik engellere dair
iddiaları Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Akın Gürlek’in
yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde Ekmen, ceza infaz kurumlarının
erişilebilirliğine ilişkin çeşitli sorular yöneltti.
Engelli avukatların
mesleki faaliyetleri sekteye uğramaktadır
DEVA Partili Ekmen, Adalet Bakanı Gürlek’in yanıtlaması
istemiyle TBMM’ye soru önergesi verdi. Güvenlik prosedürleri kapsamında
kullanılan bazı sistemlerin engelli bireylerin kullanımına uygun olmadığına
dikkat çeken Ekmen, “Engelli bireylerin kamusal hizmetlere eşit, bağımsız ve
onurlu biçimde erişimi, anayasal eşitlik ilkesinin ve Türkiye’nin taraf olduğu
uluslararası yükümlülüklerin bir gereğidir. 5378 sayılı Engelliler Hakkında
Kanun ile Türkiye’nin taraf olduğu ve 28 Ekim 2009 tarihinde yürürlüğe giren
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme, kamu hizmetlerinin
erişilebilirliğine ilişkin idareye açık sorumluluklar yüklemektedir. Savunma
hakkı, adil yargılanma hakkının kurucu unsurlarından biridir. Bu hakkın etkin
biçimde kullanılabilmesi, avukatların müvekkilleriyle kesintisiz ve bağımsız şekilde
görüşebilmesine bağlıdır. Ceza infaz kurumlarında avukat ile müvekkil
arasındaki görüşmeler, yargılamanın sağlıklı yürütülmesi bakımından doğrudan
belirleyici nitelik taşımaktadır. Diyarbakır Barosu’na kayıtlı Erhan Ürküt gibi
engelli avukatların ceza infaz kurumlarına girişten itibaren karşılaştıkları
fiziki ve teknik engellere ilişkin çeşitli iddia ve başvurular kamuoyuna
yansımaktadır. Güvenlik prosedürleri kapsamında kullanılan bazı sistemlerin
engelli bireylerin kullanımına uygun olmadığı, tekerlekli sandalye ile bağımsız
geçişin sağlanamadığı ve her defasında üçüncü kişilerin yardımına ihtiyaç
duyulduğu yönünde değerlendirmeler dile getirilmektedir. Söz konusu
uygulamalar, engelli avukatların mesleki faaliyetini ve fiilen mahpusun hukuki
temsilini doğrudan sekteye uğratmaktadır” dedi.
Engelli ziyaretçiler ve
mahpuslar sorun yaşıyor
Engelli ziyaretçiler ile mahpusların da ceza infaz
kurumlarında zorluk yaşadığı dile getiren Yeni Yol Partisi Grup Başkanı Ekmen,
“Engelli ziyaretçilerin ceza infaz kurumlarına erişim süreçlerinde
karşılaştıkları güçlüklerin aile hayatına temas eden yönleri bulunduğu, engelli
mahpusların ise günlük yaşam koşullarına ilişkin erişilebilirlik sorunlarıyla
karşılaşabildiği ifade edilmektedir. Buna karşılık, bu alana ilişkin kapsamlı
ve güncel verilerin sınırlı olması, mevcut durumun değerlendirilmesini
zorlaştırmakta, engelli bireylerin ceza infaz kurumlarına erişim imkânlarının
fiilen ne ölçüde sağlandığı, bu doğrultuda herhangi bir kurumsal çalışmanın
yürütülüp yürütülmediği, verilen tavsiye kararlarına uyum sağlanıp sağlanmadığı
ile mevcut uygulamaların temel hakların kullanımı üzerindeki etkisinin
belirlenmesinin önem arz ettiği aşikardır” açıklamasında bulundu.
Ceza infaz kurumlarının
erişilebilirliğinin sağlanmasına yönelik yürütülen çalışmalar nelerdir?
Mersin Milletvekili Ekmen, Bakan Gürlek’in yanıtlaması
istemiyle verdiği önergede şu sorulara yanıt aradı:
1- Türkiye genelinde ceza infaz kurumlarının
erişilebilirliğine ilişkin Bakanlığınız tarafından bugüne kadar yapılmış bir
araştırma veya inceleme bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise tespit edilen hususlar
nelerdir?
2- 5378 sayılı Kanun ile Türkiye'nin taraf olduğu
Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme kapsamında, ceza
infaz kurumlarının erişilebilirliğinin sağlanmasına yönelik yürütülen
çalışmalar nelerdir?
3- Sincan Ceza İnfaz Kurumları ile Türkiye genelinde
diğer Ceza İnfaz Kurumlarının engelli avukatlar ve ziyaretçilerin kurumlara
giriş ve çıkış süreçlerine ilişkin Bakanlığınız tarafından yapılmış bir
inceleme bulunmakta mıdır?
4- Engelli avukatların ve ziyaretçilerin ceza infaz
kurumlarına giriş ve çıkışlarında karşılaştıkları hususlara ilişkin bir mevzuat
çalışması yürütülmekte midir? Yürütülmekte ise çalışmanın kapsamı ve öngörülen
takvim nedir? Hangi kurumlar bu çalışmaya dahil edilmiştir?
5- Türkiye genelindeki ceza infaz kurumlarının kaçında
X-Ray ve göz biyometrisi cihazları ile turnike sistemleri engelli bireylerin
bağımsız kullanımına uygun şekilde tasarlanmıştır? Bu sistemlerin engelli
erişimine uygun olmadığı kurumlar hangileridir ve söz konusu kurumlar için
herhangi bir iyileştirme planı öngörülmekte midir?
6- Engelli bireylerin ceza infaz kurumlarına girişlerinde
yardımcı ekipmanlarıyla birlikte hareket edebilmesine yönelik mevcut
uygulamalar nelerdir?
7- Engelli avukatlar ve ziyaretçilerin ceza infaz
kurumlarına erişimine ilişkin Bakanlığınıza bugüne kadar iletilmiş şikâyet veya
başvuru sayısı kaçtır? Bu şikâyet ve başvurular üzerine hangi işlemler
yapılmıştır?
8- Türkiye genelinde ceza infaz kurumlarında 02.04.2026
tarihi itibariyle bulunan 476 engelli mahpusun engellilik türlerine ve
bulundukları kurumlara göre dağılımı nedir?
9- Engelli mahpusların barınma ve günlük yaşam
koşullarına ilişkin erişilebilirlik düzenlemeleri nelerdir? Bu hususta
Bakanlığınıza iletilmiş başvuru ve şikâyet sayısı kaçtır? Söz konusu şikâyet ve
başvurular kapsamında hangi işlemler yapılmıştır?
10- Kamu Denetçiliği Kurumu (Ombudsmanlık) tarafından 10
Haziran 2024 tarih ve 2024/6327-S.24.9918 sayı numarasıyla tavsiye kararıyla; “Tüm ceza infaz kurumlarının engelli
erişebilirliği mevzuatı uyarınca denetlenmesi ve eksikliklerin makul bir süre
içerisinde giderilmesi, kurum girişlerindeki X-Ray ve göz biyometrisi cihazları
ile turnike geçişlerinin tüm engel gruplarının erişimine uygun hale
getirilmesi; kurumlara tekerlekli sandalye temini, rampa yapımı gibi daha düşük
bütçeli makul düzenlemelerin ivedi olarak tamamlanması ve bu hususlarda
özellikle kurum girişlerinde görevli çalışanlara düzenli eğitimler verilmesi,
bilgilendirme yapılması hususunda ADALET BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin veya eylemin 30 (otuz) gün içinde Kurumumuza
bildirilmesinin zorunlu olduğuna; Kararın, Başvurana ve Adalet Bakanlığı’na
tebliğine” şeklinde karar verilmiştir. Bakanlığınız söz konusu tavsiye
kararına uyum sağlamış mıdır? Uyum sağlanmışsa hangi tedbirler hangi tarihler
itibarıyla hayata geçirilmiştir? Uyum sağlanmamış ise gerekçesi nedir?
11- Bakanlığınız tarafından Adalet Bakanlığı'nın ACEP
(Akıllı Teknolojilerin Ceza İnfaz Kurumlarına Entegrasyonu Projesi) uygulaması
kapsamında tutuklu veya hükümlüler ile gerçekleştirilen görüntülü görüşmelerde,
fiziki erişim engelleri gözetilerek engelli avukatlara, temsil ettikleri
kişilerin tabi olduğu suç türünden bağımsız olarak, görüntülü görüşme
sisteminden yararlanma imkânı tanınmakta mıdır? Tanınmıyorsa bunun gerekçesi
nedir ve bu konuda bir düzenleme yapılması öngörülmekte midir?